Sığır Irkları – Süt Irkları

Sığır ırkları incelenirken, Ülkemizde yetişen sığır ırklarını  inceleyelim. Aynı zamanda dışarıdan ülkemize gelen sığır ırklarınıda incelemek lazımdır. Bunun içinde sığır ırklarını iki ana başlık altında incelemekte yarar vardır.

1- Yerli Sığır Irkları

A – Yerli Kara sığırı

B – Güney Anadolu Kırmızısı (Kilis Sığırı)

C – Güney Sarısı

D – Bozırk sığır ırkı

E – Doğu Anadolu Kırmızısı

2- Kültür Sığır Irkları

Kültür sığır ırklarını incelerken Katagori olarak sınıflandırmakta yarar vardır.

A- Sütçü Sığır Irkları:

1 – Holştayn Sığır ırkı

2 – Jersey Sığır Irkı

3 - Angler Sığır Irkı

4 – Guernsey Sığır Irkı

B- Etçi Sığır Irkları:

1 – Hereford Sığır ırkı

2 – Angus Irkı Sığır

3 – Şorthorn Sığır Irkı

4 – Şarole Sığır ırkı (Charolais)

5- Limuzin Sığır Irkı

C- Kombine Sığır Irkları:

1 – Montofon Sığır Irkı

2 – Simental Sığır Irkı

Yerli Sığır Irkları

A- Yerli Kara Sığır Irkı:

Anadolu “nun simgesi olan bir sığır ırkıdır. Yerli kara veya kara sığır olarakta bilinir.

Yetiştirildiği yer aşağı yukarı Anadolunun her tarafıdır. Ancak Orta Anadolu “da daha yoğundur. Küçük yapılı, kısa boynuzlu, fazla kaslı olmayan bir sığır ırkıdır. Eti, sütü ve iş gücünden yararlanmak için yetiştirilir.

Yetersiz beslenme koşullarında yetişebilen yerli kara cılız ve çelimsizdir. Adı üstünde bütün vücuduna siyah renk hakimdir. Boynuzlar küçük cılız ve ay biçimindedir.

Yerli kara sığır ırkı Bir laktasyondaki süt verimi 1.000 – 1.500 lt. civarındadır. Sütteki yağ oranı % 5 tir.

Ergin Yerli kara Hayvanlarda dişide canlı ağırlık 180 – 280 kg civarı olup, erkeklerde ise 250 – 400 kg arasında değişir.

İklim ve hava şartlarına çabuk alışır. Her türlü iklim şartına dayanıklıdır. Hastalıklara dirençleri diğer hayvanlara göre daha iyidir.

B- Güney Anadolu Kırmızısı (Kilis Sığırı):

Mersin – Adana – Hatay – K. Maraş – Kilis – Gaziantep – Şanlıurfa civarında yetişmektedir. Sütü ve etçi sığır ırkları özelliği dolayısıla yetiştirilir.

Sarıdan kırmızıya dönen kıl rengi mevcuttur. Asil ve zarif görünümlüdür. Erkeklerinde hörgüç oluşur. Tırnak ve boynuz rengi koyu gridir. Dişilerde boynuz kısa erkeklerde uzun hilal şeklindedir.

Bir laktasyonda süt verimi 4.000 lt. civarında olup sütteki yağ oranı % 4 tür.

Ergin dişilerin canlı ağırlığı ortalama 350 – 450 kg. erkeklerde 550 – 600 kg dır. Beside günlük canlı ağırlık alımı 850 – 900 gr. dır.

Ülkemizin iri yapılı ırklarındandır. Süt ve et verimi yüksektir. Hastalıklara dirençlidir. Sıcak iklim koşullarına adepte olmuştur. Kanaatkar bir sığır ırkıdır. Çok ilkel bakımlarda bile verimi iyidir. Yabancı çevreye uyumu zordur.

C- Güney Sarısı:

Doğu Akdeniz bölgesinden Şanlıurfa ya ‘kadar olan bölgede yetiştirilmektedir. Eti, sütü ve iş gücü için yetiştirilir.

Renkleri, Kirli sarıdan kırmızıya doğru değişen renge sahiptir. Ufak yapılı bir sığır ırkıdır. Yerli kara ve Doğu Anadolu kırmızısına benzer. Tırnak ve boynuz rengi siyahtır. Ağız ve burun rengi beyazdir.

D- Bozırk:

Bozırk Marmara ve Ege bölgesinin kuzey kısımlarında yetiştirilmektedir. Verim yönünden süt ve etçi Sığır Irkları özelliği için beslenmektedir.

Beden yapısı sağlamdır. Koyu gri renkte bir sığır ırkıdır. Dişiler erkeklere göre biraz daha açık renklidir.

Bir laktasyonda süt verimi 2.500 – 3.000 lt. civarında olup, sütteki yağ oranı % 4 ila 5, 5 civarıdır.

Hayvanlarda Ergin canlı ağırlık Dişilerde  300 - 350 kg. erkeklerde ise 450 – 500 kg civarıdır.

Sevk ve idaresi zordur. Hırçın bir sığır ırkı olup, buzağısını görmeden sağdırmaz. Yabancı gördüğü kişilere saldırabilir. Hastalıklara dayanıklıdırlar. Mera ve Yem seçmezler, yetersiz beslenmeye bile dayanıklıdırlar.

E- Doğu Anadolu Kırmızısı:

Doğu Anadolu bölgesinde yetişmektedir. Et, süt ve iş gücünden yararlanılır.

Doğu Anadolu kırmızısı sığır ırkı kırmızıya yakın kirli sarı bir renge sahiptir. Boyun – ve bacaklar göğüs siyaha yakındır. Tırnaklar gri renkli Boynuz uçları siyahtır. Boynuz hilal şeklindedir. Boynuz şekli değişik şekilde görülebilir.

Bir laktasyondaki süt verimi 1.000 – 1.500 lt civarında olup, sütteki yağ oranı % 5 tir.

Hayvanlarda ergin canlı ağırlık ortalaması dişide 250 – 300 kg. Erkeklerde 350 – 450 kg. civarındadır.

Tam bir mera hayvanıdır. Yetişmiş olduğu bölge şartlarına uyum sağlamıştır. Soğuk hava şartlarında rahatça yaşarlar. Asabi bir yapıya sahiptir. Yabancılara alışmaları zordur. Hastalıklara karşı dirençleri mükemmeldir.

Kültür Sığır Irkları

A- Sütçü Sığır Irkları:

1- Holştayn Sığır Irkı:

 Holştayn Sığır ırkının anavatanı Hollanda nın Firizyan bölgesidir. Tipik bir süt Irkları özelliği taşıması ile beraber erkek danalarda besiye iyi gelir.

Bir laktasyonda 4.500 – 5.000 lt (Ülkemiz şartlarında) süt verirler. Iyi bakım ve beslenme ile 6.000 lt ye kadar süt verimi sağlandığı görülmüştür. Sütteki yağ oranı % 3.6 dır.

Holştayn bütün dünya ülkelerinde sığır ırklarında belirleyici özellik olmuştur. Bir çok ırkla melezlemesi yapılmıştır.

Holştayn sığır ırkı hayvanlar, Hastalıklara çok duyarlı olup, bakımına ve korunmasına titizlikle dikkat edilmesi gereken bir sığır ırkıdır. Damızlık süt sığırcılığı yapmaya elverişlidir. Dünyada sığırcılık projelerinde hep ön planda olmuştur.

2- Jersey Sığır ırkı:

Anavatanı Mans denizindeki Forma adasıdır. Jersey sığır ırkı tipik süt Irkları nın özelliğini taşıyan bir hayvanıdır. Az yem ve otla çok süt alınır. Damızlık süt sığırcılığı yapmaya elverişlidir.

Erkek danalar besiye elverişli değildir. Besiye alınmazlar. Küçük yapılı bir sığır ırkıdır.Yurdumuzda Karadeniz Bölgesinde yetiştirilmektedir.

Bir laktasyonda 2.500 – 3.000 lt. süt verirler. Sütteki yağ oranı % 6 civarına kadar çıkabilir. Peynirleri çok değerlidir.

3- Angler Sığır Irkı:

Anavatanı Almanya’dır. Laktasyon süresi ortalama 300 gün olup, bir laktasyon döneminde 4.000 – 4.500 lt civarında süt verirler. Sütteki yağ oranı % 4.5 tur.

4- Guernsey:

Anavatanı İngiltere nin Guernsey Adasıdır. İngilterede den başka ülkede yetişmez. Süt verimi 3.500 – 4.000 lt. civarı olup, sütteki yağ oranı % 4,5 tur.

B- Etçi Sığır Irkları:

1- Hereford Sığır Irkı:

Anavatanı İngiltere dir. Sağım yapılmaz, Sütleri buzağılarına emzirilir.

Hayvanlarda Ergin canlı ağırlık dişide 550 – 650 kg. erkeklerde 800 – 1000 kg civarıdır. Etçi sığır ırkları özelliğindedir.

Yemden yararlanma kabiliyetleri iyidir. Etteki randımanı % 70 e çıkmaktadır.

2- Angus Sığır Irkı:

Anavatanı İspanya’ dır. Vücudu tamamen siyahtır. Hayvanlarda Ergin canlı ağırlık Dişilerde 500 -600 kg civarı erkeklerde 800 – 900 kg ortalamasındadır. Canlı ağırlık artışları çok hızlıdır. Etteki randıman % 75 e kadar çıkar. Etleri çok lezzetli bir sığır ırkıdır. Yabancı Sığır Irkları içerisinde en fazla etçi karekteri olan bir hayvandır.

3- Şorthorn Sığır Irkı:

Anavatanı İngiltere dir. Hayvanlarda Ergin canlı ağırlık dişide 600 – 650 kg. erkeklerde 800 – 900 kg. civarındadır. Hızlı canlı ağırlık artışı sağlarlar. Etleri lezzetlidir. Yabancı Sığır Irkları içerisinde eti için beslenen bir hayvandır.

4- Şarole Sığır Irkı (Charolais): Anavatanı Fransa dır. Ergin Hayvanlarda Dişilerde canlı ağırlık 800 kg. erkeklerde ise 1.000 ila 1.100 kg ortalamasındadır. % 70 yakın et randımanı vardır. Döl verimi düşüktür.

C- Kombine Sığır Irkları:

1- Montofon Sığır Irkı:

Anavatanı İsviçre ve Avusturya olarak bilinir. Erkeklerde canlı ağırlık 600 – 700 kg civarında olup, et randımanı% 60 tır. Sığır yetiştiriciliğinde önemli yeri olan bir ırktır. Dünya ‘daki sığırcılık ta önemli bir yere sahiptir.

Bir laktasyon döneminde süt verimi 4.000 ila 4.500 lt. civarındadır.

2- Simental Sığır Irkı:

Anavatanı İsviçre dir. Ergin canlı ağırlık 600 ila 650 kg Dişilerde. dır 700 ila 850 kg civarındadır erkeklerde. Etteki randıman % 60 tır.

Bir laktasyondaki süt verimi 4.000 – 4.500 lt. ortalamasındadır. Sığırcılıkta önemli ırklardan bir tanesidir.

Sığır Irkları içerisinde, sığır yetiştiriciliği yapanların tercih sebebidir.

Sığır ırkları, et ırları ve süt ırkları olarak tek tek detaylı olarak incelenmesi gerekmektedir. Tabiki dünyadaki sığır ırkları bunlarla sınırlı değildir. En gündemde ve ülkemizde yetiştirilenler seçilmiştir.


Trackbacks

  1. [...] yerlere göre değişiklik arzetmektedir. Damızlık düvede en gözde olanı sırası ile Holstein düve, simental düve ve montofon düve bu sığır ırkları düve yetiştiriciliğinde çok [...]

Paylaş

*

Copy Protected by Chetan's WP-CopyProtect.